نقش تغذیه در سلامت استخوان

نقش تغذیه در سلامت استخوان

نقش تغذیه در سلامت استخوان

نقش تغذیه در سلامت استخوان و سلامت استخوان  یکی از موضوعاتی است که بیشتر ما به آن میپردازیم.

نقش تغذیه در سلامت استخوان

 

تغذيه کافي براي تکامل و نگهداري اسکلت ( سلامت استخوان ) ضروري مي باشد. اگرچه بيماريهاي استخواني نظير استئوپروز  و استئومالاسي (اختلال معدني شدن استخوان ناشي از كمبود كلسيم و ويتامينD) دلايل  پيچيده­اي دارند، مي­توان با تأمين مواد مغذي کافي در تمام دوره­هاي زندگي، پيشرفت اين بيماري­ها را به حداقل رساند.

علائم و نشانه های استئوپروز در سنین بالاتر بیشتر نمایان می گردد. پیشگیری و درمان به یک اندازه برای حفظ کیفیت زندگی حائز اهمیت می باشند.

ترکيب استخوان

توده استخوانی، یک اصطلاح عمومی است که به محتوای معدنی استخوان (BMC) اشاره دارد.

چگالی معدنی استخوان (BMD محتوای معدنی استخوان را در هر واحد استخوان (ناحیه استخوانBMC/) توصیف می کند. هیچ کدام از BMC و یا BMD، اطلاعاتی در ارتباط با کیفیت ساختاری سه بعدی بافت استخوان (مانند شاخص خطر شکستگی) ارائه نمی دهد.

استخوان از ماتريس آلي يا استئوئيد، عمدتاً از فيبرهاي کلاژن، تشکيل شده است که  نمک­هاي کلسيم و فسفر به همراه يون­هاي هيدروکسيل در کريستال­هاي هيدروکسي آپاتيت رسوب کرده اند. خاصيت كشساني کلاژن و سختي هيدروكسي آپاتيت همراه با یکدیگر حالت محكمي براي استخوان ايجاد مي‌كنند.

 

ترکيب استخوان

 

کلسیم -۴۰-۳۷%، فسغات ۵۸-۵۰% و کربنات ۸-۲% از مواد معدنی استخوان را تشکیل می دهد.

استئوپني و استئوپروز

از دست دادن استخوان می تواند در طول سالمندی نیز ادامه یابد و در نهایت منجر به استئوپنی یا استئوپروز گردد.

با این حال همه افراد مسن سلامت استخوانی ضعیفی ندارند و بیماری های استخوانی در افراد جوان تر نیز اتفاق می افتد. شیوع آن به سن، جنس و نژاد بستگی داشته و افراد پیرتر بیشتر در معرض خطر هستند.

انواع استئوپروز

استئوپروز بنظر می رسد طیف وسیعی از اشکال مختلف را در برگيرد.

دو نوع استئوپروز وجود دارد؛ اولیه که بطور کلی در جنس، سني که شکستگی اتفاق می افتد، و انواع استخوان های درگیر متفاوت هستند. استئوپروز ثانویه زمانیکه داروی مشخص یا فرآیند بیماری سبب تحلیل توده ی استخوانی می شود، اتفاق می افتد.

دلایل و عوامل خطر بر سلامت استخوان

استئوپروز یک اختلال هتروژنی پیچیده می باشد و عوامل خطر متعددي در بروز آن نقش دارند. در تمامی انواع استئوپروز BMD پایین امري شایع بوده، و عدم تعادل ميان جذب و ساخت استخوان در تمامي اشكال اين بيماري وجود دارد.

 

الکل و سیگار

کشیدن سیگار و مصرف زیادی الکل احتمالاً بدليل اثرات سمی كه روی سلامت استخوان واستئوبلاستها مي گذارند از عوامل گسترش استئوپروز محسوب مي‌شوند.

نژاد

یافته های اخیر نشان می دهند سفیدپوستان اسپانیایی ها در معرض خطر سلامت استخوان بیشتری نسبت به سفیدپوستان غیراسپانیایی قرار دارند، و سیاه پوستان خطر کمتری برای کاهش دانسیته استخوانی دارند.

 

وزن بدن

وزن يكي از عوامل مهمي است كه چگالی استخوان و خطر شکستگی استخوان را تحت تأثیر خود قرار مي دهد. توده بافت چربی نيز نقش مهمي ايفا مي كند.

 

وزن بدن 

هر چقدر توده بدنی بزرگتر باشد، BMD نيز بزرگتر مي باشد چربی و استخوان از طريق آدیپونکتین، انسولین، آمیلین و پرپتین، و لپتین و استروژن ناشی از بافت چربی در ارتباط هستند که در نهايت منجر به ايجاد يك اسكلت مناسب مي شوند.

عدم قاعدگی

عدم قاعدگی، در هر سنی از عوامل خطر استئوپروز و سلامت در زنان محسوب مي شود. در كاهش توده  استخواني با یائسگی، چه به صورت طبیعی و چه بدنبال جراحی، تخمدان ها تولید استروژن را متوقف مي کنند.

در مطالعات كوتاه مدت نشان داده شده است که استروژن درمانی سبب حفظ BMD شده و خطر شکستگی را طی اولین سال های پس از یائسگی کاهش می دهد.

هر توقف قاعدگی برای یک دوره ی طولانی سبب تحلیل توده استخوانی می شود. در آمنوره همراه با کاهش وزن زیادی كه در بیماران مبتلا به بی اشتهایی عصبی ديده مي شود  یا در افرادی که با شدت بالا در ورزش، رقص، یا سایر فعاليت هاي فيزيكي شركت دارند، اثرات منفي روي استخوانهاي آنها مانند یائسگی دیده می شود. BMD در ورزشکاران دچار

مواد مغذی

کمبود ویتامین D بطور وسیعي در عرض های جغرافیایی شمالی در شمال امریکا و اروپا گزارش شده است. عدم کفایت ویتامینD در عرض جغرافیایی نزدیک به استوا بدلیل کاهش مواجهه با نور خورشید در طول سال نسبت شيوع بيشتري دارد.

براساس یافته هایWHO، کلسیم، ویتامین D، پروتئین، فسفات، ویتامین K، منیزیم و سایر عناصر جزئی و ویتامین ها با سلامت استخوان در ارتباط هستند. دریافت انرژی نیز با سلامت استخوانی ارتباط دارد.

 

داروها

تعدادی از داروها در استئوپروز نقش دارند، از طریق تداخل با جذب کلسیم و يا از طریق افزایش از دست دادن کلسیم استخوان ها.

برای مثال، کورتیکواستروئیدها متابولیسم ویتامین D را تحت تأثیر قرار داده و می توانند منجر به كاهش توده استخوان‌ها شوند. مقادیر اضافی هورمون تیروئیدی اگزوژن می تواند كاهش توده استخواني در طول زمان را افزایش دهند.

تاثیر تغذیه روی استخوان

کلسیم، فسفات، و ویتامین D برای ساختار و عملکرد طبیعی استخوان و سلامت استخوان ضروری هستند. پروتئین، کالری و سایر میکرونوترینت ها نيز در تكامل و حفظ استخوان نقش دارند.

انرژی

دریافت انرژی اثر مستقیمی بر سلامت استخوان ندارد، بلکه دریافت ناکافی انرژی منتج به وزن پایین بدن و یا دریافت زیاد کالری منتج به اضافه وزن بر استخوان ها خواهد شد.

کم وزنی بعنوان یک عامل خطر و اضافه وزن بعنوان یک عامل محافظتی در برابر استئوپروز در نظر گرفته می شوند.

پروتئین                          

پروتئین و کلسیم از اجزای مهم PBM بویژه قبل از بلوغ محسوب مي شوند. دریافت کافی پروتئین همراه با دریافت کافی کلسیم، جهت سلامت بهینه ی استخوان ضروري هستند. متا آنالیز مطالعات در زمينه ي دریافت پروتئین و شاخص های سلامت استخوان، اثر مثبت كوچكي بر PBM نشان دادند. این آنالیزها دریافت کلسیم را در نظر نگرفته اند.

اثرات منفی دريافت بسيار بالا و دريافت بسيار پايين پروتئين  درصوتی که همراه با دریافت ناکافی کلسیم، به ویژه در سالمندان باشد بیشتر مشخص می شود.

اين تئوری که دریافت های بالاتر پروتئین سبب ايجاد بار اسیدی بالاتر مي شود که دفع ادراری کلسیم را افزایش می دهد، تأیید نشده است. اگرچه پروتئین غذایی ممکن است بار اسیدی و درنتیجه دفع ادراری کلسیم را افزایش دهد، ولی از سوی دیگر جذب کلسیم و فاکتورهای رشد را نیز افزایش می دهد و از این طریق می تواند سلامت استخوان را بهبود بخشد.

ویتامین A

مصرف ویتامین A شامل رتینول (منابع حیوانی) و کاروتنوئیدها (منابع گیاهی) می باشددر نتیجه برای سلامت استخوان ها لازم میباشد.

ویتامین D

ویتامین D در تحریک انتقال روده ای و همچنین تحریک فعالیت استئوکلاست ها در سلامت استخوان نقش دارد. در هر دو عملکرد، اثر خالص مورد انتظار افزایش دسترسی به کلسیم خواهد بود.

ویتامین D

 

 

ورزش

در افراد مبتلا به استئوپروز، ورزش هایی که فشار سنگینی بر استخوان های احتمالا ضعیف فرد اعمال می کند توصیه نمی گردد مانند دراز نشت یا چرخش کمر. ورزش ها باید بر وضعیت، تعادل، راه رفتن، هماهنگی و ثبات تنه و باسن تمرکز داشته باشند.

ویتامین K

ویتامین K یک میکرونوترینت ضروری برای سلامت استخوان ها مي باشد. نقش تغذیه در سلامت استخوان و نقش ویتامین K  در تغییرات پس از ترجمه ی چندین پروتئین ماتریکس، مانند استئوکلسین، به اثبات رسیده است.

به دنبال جذب استخوان، استئوکلسین آزاد شده و وارد خون می شود. به همین جهت، استئوکلسین بعنوان یک مارکر سرمی پیش بینی کننده ی خطر شکستگی عمل مي كند. بیشتر دریافت ویتامین K در ایالت متحده از سبزیجات برگ سبز و حدود یک سوم از چربی‌ها، و روغن ها می باشد.

درمانهای دارویی مورد تأیید FDA برای سلامت استخوان ها

تمام داروهایی که برای پیشگیری مورد تایید می باشند( به غیر از استروژن درمانی) برای درمان استئوپروز نیز تایید شده اند. ایباندرونات سدیم داروی بیس فسفونات دیگری است که تنها برای درمان مورد تایید می باشد.

کلسی تونین نیز از طریق مهار اثر تحریکی PTH بر استئوکلاستها، برای مهار جذب استئوکلاستیک استخوانی استفاده می گردد. کلسی تونین می تواند بصورت اسپری بینی تجویز گردد. کلسی تونین BMD را بخصوص در ستون مهره ها، بهبود بخشیده و ممکن است وقوع شکستگی را در بیماران مبتلا به استئوپروز کاهش دهد.

کلسی تونین برای درمان استئوپروز بعد از یائسگی نیز توسط FDA مورد تایید است، اگرچه توصیه می گردد که حداقل ۵ سال از یائسگی گذشته باشد.

داروهای ضد پوکی استخوان و سلامت استخوان با تجویز پزشک

انواع داروها با دوز های متفاوت برای درمان و پیشگیری از پوکی استخوان و سلامت استخوان وجود دارد.

 

 

دکتر سید علی کشاورزمتخصص تغذیه

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

11 − 5 =